Turkiye Siber Guvenlik

Türkiye’nin Güncel Siber Güvenlik Manzarası: Kurumsal Dinamikler, Başlıca Saldırılar ve Önerilen Müdahale Stratejileri

Bu makale, Türkiye’deki siber güvenlik ekosisteminin son yıllardaki evrimini, başlıca tehdit vektörlerini ve ülke çapında meydana gelen yüksek profilli siber olayları (hükûmet portalları iddiaları, büyük operatörlerle ilgili sızıntı iddiaları, fidye yazılımı eğilimleri vb.) disiplinlerarası bir çerçevede analiz eder. Çalışma, hem teknik hem de yönetişimsel (governance) perspektifleri birleştirerek, karşılaşılan zayıflıkları ve bunlara karşı geliştirilen/önerilen politika, organizasyon ve teknik önlemleri tartışır.

Neden Türkiye’ye odaklanmalıyız?

Türkiye, coğrafi ve stratejik konumu, hızla dijitalleşen kamu hizmetleri ve büyük nüfusu nedeniyle siber saldırganlar için yüksek değerli hedefleri barındırır. Aynı zamanda devletin dijital hizmetlere bağımlılığı ve kritik altyapıların modernizasyon süreci, hem yüzey alanını genişletmekte hem de kamuoyu ve regülasyon baskısını artırmaktadır. Bu bağlamda Türkiye, bölgesel aktörlerin yanı sıra uluslararası suç ağları ve bazı gelişmiş tehdit grupları için hem hedef hem de test alanı niteliği taşır.

Yöntem ve Kaynaklar

Bu çalışma açık kaynak istihbarat (OSINT), bağımsız medya raporları, ulusal araştırma enstitülerinin yayınları ve uluslararası analiz kuruluşlarının (IAEA, CSIS türü kurumlar ile akademik makaleler) sentezine dayanmaktadır. Analiz, olay bazlı vaka incelemeleri ve ulusal strateji belgelerinin karşılaştırmalı değerlendirmesi yoluyla gerçekleştirilmiştir.

Kurumsal Yapı ve Ulusal Strateji

1. Ulusal organizasyon ve kapasite

Türkiye’de siber güvenlik kapasitesi kamu (ör. ilgili bakanlıklar, TUBITAK/BİLGEM), güvenlik istihbaratı organları ve özel sektör arasında dağıtılmıştır. TUBITAK, teknik araştırma ve savunma yetkinlikleri ile kritik bir rol oynamakta, aynı zamanda kamu-özel sektör iş birlikleri ve AR-GE programları ile savunma kapasitesini artırmaya çalışmaktadır. Ulusal stratejiler son dönemde “kritik altyapı koruması”, “kapasite inşası” ve “hukuki çerçeveler” üzerinde yoğunlaşmıştır.

2. Hukuki ve düzenleyici zemindeki değişiklikler

Son yıllarda Türkiye’de siber güvenlik ve veri güvenliği mevzuatı sık sık güncellenmekte; hükümet aynı zamanda siber olgulara dair raporlama yükümlülükleri ve cezai yaptırımlar konusunda yeni düzenlemeler önermektedir. Bu düzenlemeler bazı çevrelerde şeffaflık ve basın özgürlüğü açısından tartışmalara yol açmış; örneğin veri sızıntılarının raporlanması ve yayımlanması ile ilgili düzenleme teklifleri eleştirilmiştir.

Tehdit Manzarası: Aktörler, Yöntemler ve Trendler

1. Aktörler

Organize siber suç grupları (ransomware-as-a-service ağları gibi) — küresel trendlerin Türkiye’yi de etkilediği gözlemlenmektedir (ör. LockBit gibi RaaS aktörleri).
Hacktivist ve ideolojik gruplar — bölgesel jeopolitik gerilimlerle biçimlenen saldırılar.
Potansiyel devlet destekli (state-sponsored) aktörler — kritik altyapı ve istihbarat hedeflerine yönelen ileri düzey yetenekler.

2. Yöntemler ve teknik eğilimler

Fidye yazılımı ve veri sızdırma (double extortion): Kurum verilerinin çalınıp yayımlanmakla tehdit edilmesi.
Web uygulaması zafiyetleri, kimlik avı (phishing), ve üçüncü taraf tedarikçi zafiyetleri (supply-chain) en sık görülen giriş vektörleri arasında.
Büyük veri sızıntısı iddialarının sosyal medyada yayılması ve bilgi doğrulama güçlüğü: Kamuoyunda “büyük hacimli kişisel veri sızıntısı” iddiaları dönemsel olarak ortaya çıkmakta ve belirsizlik yaratmaktadır.

Son Yıllarda Öne Çıkan Olaylar (vak’a çalışmaları)

Aşağıdaki vak’alar, Türkiye bağlamında hem teknik hem de toplumsal etkileri olan örneklerdir. Her olayın medyada yer alışı, resmi açıklamalar ve bağımsız analizler farklılık gösterebilir; bu nedenle iddialar dikkatle değerlendirilmeli ve kesin hüküm vermekten kaçınılmalıdır.

1. e-Devlet (e-Devlet Kapısı) iddiaları ve veri sızıntısı tartışmaları (2021–2024)

Bazı bağımsız raporlar ve medya kuruluşları 2021 ve takip eden yıllarda e-Devlet’e ilişkin büyük ölçekli veri sızıntısı iddialarını gündeme getirmiş; 2024’te bazı resmi kişilerin (ör. basında yer alan) ifadeleri ve bağımsız medyanın soruşturmaları ile süreç yeniden tartışılmıştır. Hükûmet kaynakları bazı iddiaları yalanlamış; diğer yandan bağımsız incelemeler, kamu portallarının ve bağlı sistemlerin hedef olduğunu ve sonuçların belirsiz olduğunu göstermiştir. Bu vak’a, hem teknik kapasitenin yetersiz kalan bazı noktalarını hem de sızan verilerin politik/cezaî yansımalarını görünür kılmıştır.

2. Büyük operatör / veri tabanı sızıntısı iddiaları (ör. Turkcell iddiaları)

Sosyal medyada ve bazı siber istihbarat takip hesaplarında telekom operatörlerine yönelik büyük veri sızıntısı iddiaları yer almıştır (ör. Turkcell’e ait olduğu iddia edilen 60 milyon kayıt). Bu tür iddiaların doğrulanması zordur; şirketlerin resmi bildirimleri, düzenleyici raporlar ve bağımsız doğrulamalar arasındaki uyumsuzluk, hem veri güvenliği uygulamalarının önemini hem de bilgi doğrulama mekanizmalarının gerekliliğini vurgulamıştır. Resmî açıklamalar ve denetimler bu tür iddiaların etkisini azaltmada kilit rol oynar.

3. Fidye yazılımı ve uluslararası RaaS gruplarının dolaylı etkileri

Türkiye’deki kurumlar da küresel fidye yazılımı dalgalarından etkilenmiştir; dünya çapındaki LockBit, Conti sonrası değişen sahne ve yeni varyantların kullanımı, Türkiye’yi de etkilemiştir. Uluslararası uyarılar (CISA ve benzeri kuruluşlar) Türkiye’deki kurumların Citrix, VPN ve uzak erişim altyapılarındaki sıfır-gün ve bilinen açıklar üzerinde önlem almasının önemini vurgulamıştır.

4. Kritik altyapı ve tedarik zinciri olayları

Log4J gibi küresel açıklar ve üçüncü parti bileşenlere dayalı tedarik zinciri riskleri, Türkiye’de de acil müdahale/patch süreçlerini tetiklemiştir. Kamu ve özel sektörün koordineli müdahalesi bu tür krizlerin etkilerini sınırlamada belirleyici olmuştur.

Etkilenen Kurum Türleri ve Toplumsal Etki

Kamu portalları ve idari veritabanları: Kimlik, vergi ve sosyal güvenlik bilgileri hedef alınırsa hem bireylerin güvenliği hem de toplumsal güven zedelenir.
Telekom ve büyük hizmet sağlayıcıları: Kullanıcı verileri ve abonelik bilgilerinin açığa çıkması büyük ölçekli kimlik avı ve dolandırıcılık riskini artırır.
Sağlık, eğitim ve kritik üretim tesisleri: Hizmet kesintileri ve veri kaybı, ekonomik ve insani maliyetler doğurur. Fidye yazılımları sağlık hizmetlerini doğrudan etkileyebilir.

Türkiye’de Uygulanan ve Önerilen Hafifletme (Mitigation) Stratejileri

Aşağıdaki önlemler, hem teknik hem kurumsal düzeyde uygulanabilecek somut adımları içerir.

1. Teknik önlemler (operasyonel güvenlik)

Güncelleme yönetimi ve zafiyet riski azami öncelik: Kritik açıkların (ör. Citrix, Log4J türleri) hızlı yamalanması; merkezi izleme ve varlık (asset) envanteri.
Çok faktörlü kimlik doğrulama (MFA) zorunluluğu ve uzak erişim için sertifika/MFA kombinasyonlarının benimsenmesi. CISA
Segmentasyon, e-posta güvenliği (DMARC/DKIM/SPF) ve EDR/XDR çözümlerinin yaygınlaştırılması.

2. Kurumsal ve yönetişimsel tedbirler

Olay müdahale (IR) ve kriz tatbikatları: Kamu-özel ortak tatbikatlar, bilgi paylaşımı (ISAC benzeri) ve açık istihbaratın (IOCs) hızlı dağıtımı.
Şeffaflık ve yasal çerçeve dengesi: Veri sızıntılarının zamanında raporlanması ile güvenlik ve gizlilik haklarının korunması arasında doğru dengenin kurulması; yeni mevzuat taslaklarının ifade/raporlama etkileri değerlendirilmelidir.
Kapasite inşası: Yerel siber güvenlik AR-GE’sine yatırım, akademi-sanayi iş birlikleri (TUBITAK destek programları vb.) ve insan kaynağı yetiştirme.

3. Toplumsal ve kullanıcı düzeyinde önlemler

Kamu bilinci kampanyaları: Kimlik avı farkındalığı, güçlü parola kullanımı, iki faktörlü doğrulama gibi temel hijyen önlemleri.
İhlal sonrası destek: Kişisel veri sızıntılarında mağdurların korunması için mali/lojistik destek mekanizmaları (ör. kredi/kimlik izleme) oluşturulmalı.

Eleştirel Değerlendirme ve Boşluklar

Doğrulama eksikliği ve bilgi kirliliği: Sosyal medyada dolaşan “büyük sızıntı” iddiaları sıklıkla doğrulanamıyor; bu durum toplum güvenini zedeleyebiliyor. Bağımsız denetim ve forensik raporların erişilebilirliği artırılmalı
Yasal baskılar ve şeffaflık arasındaki gerilim: Bazı mevzuat önerileri, güvenlik ihlallerinin bağımsız raporlanmasını caydırıcı etkiler doğurabilir; bu denge dikkatle değerlendirilmelidir.
Kritik altyapı entegrasyonu: Modernizasyon çalışmaları sırasında güvenlik mimarisinin yatırımlarla paralel gitmemesi risk oluşturur; tedarik zinciri güvenliği hâlâ önemli bir açık olarak duruyor.

Politika Önerileri (Pratik, Uygulanabilir)

Ulusal Olay Müdahale Yetkinlikleri (CSIRT/ JCDC modelinin güçlendirilmesi): Yerel IR ekipleri ile merkezi koordinasyonun geliştirilmesi; kamu-özel ortak tatbikat programlarının zorunlu hâle getirilmesi.
Zorunlu Sızma Testi ve Risk Değerlendirme Programları: Kritik kamu hizmetleri için bağımsız güvenlik denetimleri ve düzenli penetrasyon testleri.
Şeffaf, zaman kısıtlı ihlal raporlama mekanizması: Hem hesap verilebilirlik sağlanmalı hem de kötü niyetli sızıntı satan aktörlerin manipülasyonuna karşı korunma sağlanmalı. (Mevzuat düzenlemeleri bunun üzerine kurgulanmalı.) Tripwire
Tedarik Zinciri ve Üçüncü Taraf Denetimleri: Bulut ve yazılım tedarikçileri için güvenlik standartları ve sertifikasyon programları.
İnsan Sermayesi Yatırımı: Akademi-sanayi ortak lisansüstü programları, siber tatbikat bursları ve yerel AR-GE teşvikleri.

Sonuç

Türkiye’nin siber güvenlik ekosistemi son yıllarda hem teknik hem de kurumsal kapasite açısından önemli kazanımlar elde etti; fakat dijitalleşmenin hızı, jeopolitik riskler ve küresel fidye yazılımı ekonomisi yeni zorluklar getiriyor. Bilgi doğrulama, şeffaflık ve kamu-özel iş birliği, bu zorluklarla baş etmede merkezi rol oynayacaktır. Teknik düzeyde ise temel güvenlik hijyeni (MFA, yamalama, segmentasyon), tedarik zinciri gözetimi ve hızlı olay müdahalesi pratikleri önceliklendirilmelidir. Politika yapıcılar için kritik görev, güvenliği artırırken ifade özgürlüğü ve şeffaflığı ertelemeyecek dengeli mevzuatı tesis etmek olacaktır.

Türkiye için Siber Güvenlik Rehberi

Günümüzün dijital çağında, siber güvenlik hepimiz için vazgeçilmez bir konu haline geldi. İnternet bankacılığından sosyal medyaya, alışverişten e-devlet işlemlerine kadar hayatımızın her alanında dijital platformları kullanıyoruz. Bu durum, siber saldırganlar için de yeni fırsatlar yaratıyor. Kişisel verilerimizi, finansal bilgilerimizi ve online itibarımızı korumak için siber güvenlik konusunda bilinçli olmak ve gerekli önlemleri almak hayati önem taşıyor.

Bu rehber, Türkiye’deki bireyler ve küçük işletmeler için siber güvenlik hakkında temel bilgileri sunarak, dijital dünyada daha güvenli adımlar atmanıza yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Siber Güvenliğin Önemi

Siber güvenlik, sadece büyük şirketlerin veya devlet kurumlarının değil, herkesin sorumluluğundadır. Bir siber saldırı, bireyler için kimlik hırsızlığına, finansal kayıplara ve kişisel verilerin ifşa olmasına yol açabilirken; işletmeler için operasyonel kesintilere, itibar kaybına ve büyük maliyetlere neden olabilir. Küresel siber tehditler sürekli evrim geçirdiği için, proaktif bir yaklaşım benimsemek zorundayız.

Temel Siber Güvenlik Prensipleri

Siber dünyada güvende kalmak için uygulayabileceğiniz bazı temel prensipler şunlardır:

1. Güçlü Şifreler ve İki Faktörlü Kimlik Doğrulama (2FA)

Karmaşık Şifreler Kullanın: Şifreleriniz en az 12 karakterli, büyük/küçük harf, rakam ve özel karakterler içeren kombinasyonlardan oluşmalıdır. Doğum tarihleri, isimler veya ardışık sayılar gibi tahmin edilebilir şifrelerden kaçının.
Tekrar Kullanmaktan Kaçının: Her online hesap için farklı bir şifre kullanmak, bir hesabınız ele geçirilse bile diğerlerinin güvende kalmasını sağlar. Şifre yöneticisi uygulamalar bu konuda size yardımcı olabilir.
İki Faktörlü Kimlik Doğrulama (2FA) Aktif Edin: Bankacılık, e-posta ve sosyal medya gibi kritik hesaplarınızda 2FA’yı mutlaka kullanın. Bu, şifreniz çalınsa bile, ikinci bir doğrulama adımı (SMS kodu, uygulama onayı vb.) olmadan hesabınıza erişilmesini engeller.

2. Yazılım Güncellemeleri

Sistemlerinizi Güncel Tutun: İşletim sisteminiz (Windows, macOS, Android, iOS) ve tüm uygulamalarınızın (tarayıcılar, ofis programları, antivirüs yazılımları) en son sürümde olduğundan emin olun. Yazılım güncellemeleri, bilinen güvenlik açıklarını kapatır ve sizi yeni tehditlere karşı korur. Otomatik güncelleme seçeneklerini etkinleştirin.

3. Antivirüs ve Güvenlik Yazılımları

Güvenilir Bir Antivirüs Kullanın: Bilgisayarlarınızda ve mobil cihazlarınızda güncel ve güvenilir bir antivirüs yazılımı bulundurun. Bu yazılımlar, zararlı yazılımları (virüs, truva atı, fidye yazılımı vb.) tespit etmeye ve kaldırmaya yardımcı olur.
Güvenlik Duvarı (Firewall): İşletim sisteminizin yerleşik güvenlik duvarını etkin tutun veya ek bir güvenlik duvarı çözümü kullanın. Bu, istenmeyen ağ trafiğini engeller.

4. Düzenli Yedekleme

Verilerinizi Yedekleyin: En değerli varlığınız olan verilerinizin (fotoğraflar, belgeler, önemli dosyalar) düzenli olarak harici bir diske veya güvenli bir bulut depolama hizmetine yedeklerini alın. Bir siber saldırı veya donanım arızası durumunda verilerinizi kaybetme riskini ortadan kaldırırsınız.

Yaygın Siber Tehditler ve Korunma Yolları

Siber dünyada karşılaşabileceğiniz bazı yaygın tehditler ve bunlara karşı alabileceğiniz önlemler şunlardır:

1. Kimlik Avı (Phishing)

Tanım: Sahte e-postalar, SMS mesajları veya web siteleri aracılığıyla kişisel bilgilerinizi (şifreler, kredi kartı bilgileri) çalmaya çalışan saldırılardır. Genellikle banka, kargo şirketi, e-devlet gibi kurumların kılığına girerler.
Korunma:
- Şüpheli görünen bağlantılara tıklamayın.
- E-posta adresini, gönderenin ismini ve yazım hatalarını kontrol edin.
- Şifre veya kişisel bilgi isteyen e-postalara doğrudan yanıt vermeyin. Kurumun resmi web sitesinden iletişime geçin.

2. Zararlı Yazılımlar (Malware)

Tanım: Bilgisayar sistemlerine zarar vermek, veri çalmak veya sistemi ele geçirmek amacıyla tasarlanmış yazılımlardır (virüsler, fidye yazılımları, casus yazılımlar).
Korunma:
- Bilmediğiniz kaynaklardan dosya indirmeyin veya eklenti açmayın.
- Güvenilir antivirüs yazılımı kullanın ve düzenli taramalar yapın.
- Yazılımlarınızı güncel tutun.

3. Sosyal Mühendislik

Tanım: İnsanları manipüle ederek gizli bilgilerini açığa çıkarmalarını veya belirli eylemleri yapmalarını sağlamaya yönelik psikolojik saldırılardır. Örneğin, kendilerini teknik destek personeli gibi tanıtabilirler.
Korunma:
- Tanımadığınız kişilerden gelen ani ve baskıcı taleplere karşı dikkatli olun.
- Telefon veya e-posta yoluyla hassas bilgilerinizi paylaşmayın.
- Bir talebin doğruluğunu teyit etmek için resmi kanalları kullanın.

4. Herkese Açık Wi-Fi Ağları

Tanım: Kafe, havalimanı gibi yerlerde sunulan şifresiz Wi-Fi ağları, siber saldırganlar için kolay bir hedef olabilir. Verileriniz bu ağlar üzerinden kolayca izlenebilir.
Korunma:
- Hassas işlemler (bankacılık, alışveriş) yapmaktan kaçının.
- Mümkünse, kişisel mobil veri bağlantınızı kullanın veya güvenli bir VPN (Sanal Özel Ağ) hizmeti kullanın.

Kurumsal Siber Güvenlik İpuçları (Küçük İşletmeler için)

Küçük işletmeler de siber saldırıların hedefi olabilir. İşte dikkat etmeniz gerekenler:

Çalışan Eğitimi: Tüm çalışanlarınızı siber güvenlik tehditleri ve en iyi uygulamalar konusunda düzenli olarak eğitin. Sosyal mühendislik saldırılarına karşı bilinçlendirme çok önemlidir.
Erişim Kontrolü: Çalışanlarınıza sadece işlerini yapmaları için gerekli olan verilere ve sistemlere erişim yetkisi verin (least privilege principle).
Ağ Güvenliği: Ağınızı güvenlik duvarları, izinsiz giriş tespit/önleme sistemleri (IDS/IPS) ile koruyun. Ağ segmentasyonu yaparak kritik sistemlerinizi izole edin.
Veri Koruma Politikaları: Hassas verilerin nasıl saklanacağını, işleneceğini ve yok edileceğini belirleyen net politikalar oluşturun.

Bir Siber Saldırı Durumunda Ne Yapmalı?

Eğer bir siber saldırıya uğradığınızdan şüpheleniyorsanız veya emin iseniz:

Sistemi Ayırın: Etkilenen bilgisayarı veya cihazı internet bağlantısından (Wi-Fi veya Ethernet kablosu) ayırın.
Şifreleri Değiştirin: Saldırıdan etkilendiğini düşündüğünüz veya bağlantılı tüm hesaplarınızın şifrelerini (farklı bir cihazdan ve güvenli bir ağdan) değiştirin. Özellikle e-posta ve banka şifrelerinizi önceliklendirin.
Yedeklerinizi Kontrol Edin: Verilerinizin en son ne zaman yedeklendiğini ve yedeğin güncel ve bozulmamış olup olmadığını kontrol edin.
Uzman Yardımı Alın: Durum karmaşıksa veya emin değilseniz, profesyonel bir siber güvenlik uzmanından veya danışmanından yardım alın.
İlgili Kurumlara Bildirin: Saldırının türüne ve etkisine bağlı olarak, bankanıza, emniyet birimlerine veya ilgili düzenleyici kurumlara (örneğin KVKK) bilgi verin.

Sonuç

Siber güvenlik, dijital dünyada güvenliğimizi sağlamanın temel taşıdır. Sürekli gelişen tehditlere karşı kendimizi ve işletmelerimizi korumak için bilgi sahibi olmak, proaktif olmak ve teknolojik önlemleri almak zorundayız. Bu rehberde bahsedilen prensipleri uygulayarak, dijital ayak izinizi önemli ölçüde güçlendirebilir ve siber riskleri en aza indirebilirsiniz. Unutmayın, siber güvenlik bir varış noktası değil, sürekli bir süreçtir.

Turkiye haberleri

DFIR in the Age of Automation: Why SOCs Need to Rethink Their Approach

Turkiye Siber Guvenlik ürkiye siber güvenlik kümelenmesi dijital dönüşüm ofisi yerleşkesinde sibergüvenlik konusundakiargeçalışmalarının yanı gebze yerleşkesinde sibergüvenlik konusundakiargeçalışmalarını sibergüvenlik konusundakiargeçalışmalarının yanı sıra Türkiye siber güvenlikte kaçıncı sırada? 2 yıllık siber güvenlik ne iş yapar?